GEZONDHEID VAN UW KIPPEN

Als u regelmatig naar uw kippen kijkt, weet hoe de dieren zich gewoonlijk gedragen. Verandert er iets aan dat gedrag, dan wordt het tijd om de kip eens aan een gedegen onderzoek te onderwerpen. Een gedragsverandering hoeft echter niet altijd door een ziekte veroorzaakt te worden. Een zieke kip zal de veren iets van het lichaam afhouden: het zogenoemde ‘bol of dik zitten’. Heeft de kip daarnaast neus- of ooguitvloeiing, valt het op dat ze ademhaalt of maakt ze reutelende geluiden bij het in- of uitademen, dan is ze waarschijnlijk ziek. Let ook op de ontlasting en op de manier waarop de kip zich beweegt. Pak de kip eens op en voel aan het borstbeen. Is deze als een scherpe kam te voelen, dan is de vogel waarschijnlijk al wat langer ziek.

 

Kippen die als productiedieren worden gehouden, worden regelmatig tegen allerlei ziekten ingeënt. Voor deze dieren zijn zogenaamde entschema's opgesteld. Kippen die als huisdier worden gehouden worden in de meeste gevallen niet ingeënt, tenzij er sprake is van bijvoorbeeld pseudo-vogelpest.

 

Coccidiose is een veel voorkomende ziekte die bij kippen van alle leeftijden kan voorkomen, hoewel ze het frequentst bij jonge kippen of kuikens toeslaat, en dan voornamelijk in de zomerperiode. Coccidiose wordt getypeerd door de herkenbare bolle houding (vleugels laag, borst hoog) die besmette kippen aanhouden, met daarnaast regelmatig bloederige of slijmerige ontlasting. Bij een besmetting zullen de jonge dieren vrij snel achteruitgaan doordat ze nauwelijks eten.

 

Coccidiose wordt veroorzaakt door parasieten, die niet alleen bij kippen voorkomen, maar ook bij de duiven-, konijnen- en kalkoenenliefhebbers een gevreesde ziekte. Toch kan de ziekte niet zomaar overgaan van een kip op een kalkoen, coccidiose is namelijk een soortgebonden ziekte.

 

Is er ooit een ernstige coccidiose besmetting in het kippenhok of in de buitenren aanwezig geweest? Dan is er dus veel kans dat de ziekte algauw weer opduikt of dat een volgende generatie ook besmet wordt na het in contact komen met de besmette ondergrond. Het hok ontsmetten of de grond in de buitenren vernieuwen zal helaas niet voldoende zijn, daar de hardnekkige ziekte zelfs na deze handelingen toch nog kan opduiken.

 

Een preventieve behandeling is niet zozeer aan te raden, omdat deze medicatie een negatieve invloed heeft op de werking van de nieren. Daarom is een nauwkeurige controle op de kleur en vastheid van de ontlasting van belang. De dierenarts kan ook regelmatig een mestonderzoekje voor u uitvoeren. Wordt een besmetting vastgesteld, dan zijn er gelukkig tal van anti-coccidiosemiddeltjes verkrijgbaar die bij een tijdige diagnose positieve resultaten zullen opleveren.

 

De Marekse verlammingsziekte is alom bekend bij de fervente kippenfokkers. De ziekte wordt veroorzaakt door een virus. De besmetting gebeurt al tijdens de eerste levensweken van het kuiken, hoewel de ziekte pas rond de eerste legperiode zal toeslaan. Bovendien zal niet iedere besmette kip effectief ziekteverschijnselen gaan vertonen, sommigen blijven hun hele leven drager van de ziekte zonder ooit zelf ziek te worden.

 

In een normale besmette kippengroep, zal slechts een klein percentage effectief ziek worden en kunnen overlijden, maar er zijn namelijk ook bepaalde rassen, stammen of kruisingen die helaas bijzonder gevoelig zijn voor de ziekte. Deze gevoeligheid, maar ook de leeftijd waarop de kippen besmet werden, kunnen het sterftepercentage aanzienlijk beïnvloeden. Gelukkig is niet elke soort Marek even kwaadaardig.

 

Getroffen kippen vertonen in de eerste fase slechts lichte gebreken zoals de extreme voorzichtigheid tijdens het lopen met hoog opgetrokken poten. Daarna treedt vaak mankheid op, waarna ernstige verlammingsverschijnselen ontstaan. De typische houding met een poot naar voor en een poot naar achter gestrekt, is uiterst herkenbaar voor de ziekte in een verder gevorderd stadium. Eventueel kunnen ademhalingsproblemen of zelfs blindheid ontstaan.

 

Eens een kip de symptomen van de Marekse ziekte vertoont, is er vrijwel geen overlevingskans. Geneesmiddelen zijn er helaas niet, hoewel preventieve entingen wel tot de mogelijkheden behoren. Er is namelijk een entstof beschikbaar (jammer genoeg enkel in grote hoeveelheden verkrijgbaar) die bij eendagskuikens positieve resultaten oplevert.

 

Een maagdarmstoornis is een veel voorkomend kwaaltje bij kippen, dat op iedere mogelijke leeftijd kan optreden. De hoofdoorzaak is te vinden in stress, veroorzaakt door andere kippen, een verandering in het voer of huisvesting of zelfs sterke temperatuurverschillen. Kippen met een maagdarmstoornis zullen last hebben van diarree en zullen op termijn sterk vermageren als de ziekte blijft aanslepen. Bovendien krijgt de kip na verloop van tijd te kampen met vitaminetekorten, waardoor de algemene weerstand sterk achteruit gaat.

Een maagdarmstoornis is in het algemeen vrij eenvoudig te verhelpen. Maïsmeel, melkpoeder of zelfs yoghurt gecombineerd met extra vitamines in het drinkwater kunnen al enigszins helpen om de darmflora te kalmeren, hoewel bij ernstige gevallen een bijkomend geneesmiddel om secundaire infecties te vermijden wel aan te raden is.

Maagdarmstoornissen kunnen grotendeels voorkomen worden door steeds maagkiezel ter beschikking te stellen, ook bij jonge kuikens. Laat veranderingen aangaande het voer altijd geleidelijk verlopen.

 

Acute coryza, ook wel bekend als kippensnot, is een besmettelijk ziekte die vaak in het begin van de winterperiode optreedt. Kippen in de rui zijn veel vatbaarder zijn voor snot.

De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie en is prima met antibiotica te behandelen. Besmette kippen niezen vaak, hebben natte neuzen en zullen in een verder gevorderd stadium tranende, gezwollen of zelfs etterende oogjes hebben. De reutelende ademhaling duidt op een moeilijke ademhaling. Zitten de ogen helemaal dicht, maak ze dan dagelijks met warm water schoon.

 

Kropverstoppingen kunnen op zowat elke leeftijd voorkomen, hoewel het kwaaltje gelukkig niet al te vaak optreedt. Er kunnen verschillende oorzaken aan de bron van een kropverstopping liggen, maar meestal is het eten van te veel bodembedekking, te lang gras of een vreemd voorwerp wel de grote boosdoener. Een kropverstopping kan meestal wel prima verholpen worden, hoewel de manier waarop voornamelijk afhankelijk is van de inhoud van de krop. Een bezoekje aan de dierenarts brengt raad want voor sommige gevallen is een operatie de enige oplossing.

 

Bij de kip komen onder andere de bruine lichaamsluis (Menacanthus starmineus) en de rode bloedluis (Dermanyssus gallinae) voor. De eerste is de minst schadelijke. Deze parasiet zit vooral op de buik en rond de cloaca en eet huidschilfers. Ze veroorzaken onrust en irritatie onder de kippen waardoor ze heftig tussen hun veren pikken en soms minder eieren leggen. De rode bloedluis, die eigenlijk geen luis is maar een mijt, komt regelmatig in de kippenhokken voor en is veel schadelijker omdat deze parasiet bloed zuigt. Het is een ware plaag aan het worden bij de kippen die in de hobbysfeer gehouden worden. De rode bloedluis is eigenlijk alleen ‘s nachts actief. Dan laten ze zich op de kippen vallen, wringen zich door het verenkleed, steken door de huid en zuigen bloed op. Overdag kruipen ze terug in de gaten en de kieren van het hok. Dit is ook de reden dat we de parasiet vrijwel nooit op de kip zelf aantreffen. Op het houtwerk daarentegen zien we soms een zilvergrijs poederbeslag van de lege huidjes van de mijten die meerdere vervellingen doormaken. De kip wordt onrustig van de mijt, raakt bloed kwijt waardoor de conditie minder wordt en soms treedt er zelfs een bloedarmoede op.

 

Kippen worden besmet met wormen door wilde vogels en slakken. Zodra een worminfectie geconstateerd wordt kan deze vaker voorkomen. Een regelmatig mestonderzoekje door de dierenarts zorgt ervoor dat de ziekte tijdig opgemerkt wordt.

Wormbesmettingen zijn niet meteen dodelijk voor de kip, hoewel de ziekte ernstige verzwakkingen teweeg kan brengen als de diagnose niet tijdig gesteld wordt.

 

Besmette kippen zullen last krijgen van diarree en zullen op termijn vermageren. In sommige gevallen zal de ontlasting bloederig of slijmerig zijn, wat bij de verzorger vaak de verwarring met coccidiose tot stand brengt. Sommige soorten wormen zullen zelfs te zien zijn in de ontlasting, terwijl anderen absoluut niet met het blote oog op te merken zijn. Na verloop van tijd zal de kip een doffer wordend verenkleed vertonen, al dan niet met nekrui, de leg zal gestaakt worden en de kopversierselen worden bleker en kleiner. Een lang aanslepende worminfectie kan de dood tot gevolg hebben.

 

Als behandeling zijn er tal van middeltjes verkrijgbaar, die rechtstreeks in de bek gegeven kunnen worden of producten die gemengd worden met het voer of het drinkwater. Weet u niet zeker welke wormsoort de infectie veroorzaakt, neem dan een algemeen middel. Preventief behandelen heeft geen zin.

 

Het kan zijn dat uw kippen ineens rare dikke schubbige poten hebben. Er zit dan waarschijnlijk onder de normale schubben en in de huid van de kale poten een mijt. Een klein beestje dat deze ‘kalkpoten’ veroorzaakt. Die duwt de schubben van de poten omhoog en zorgt voor een rare wittige wildgroei.

Kalkpoten jeuken en kunnen zelfs wonden veroorzaken. Wanneer het nog niet zo erg is, kunt u de poten ook insmeren met vaseline, hierdoor wordt de lucht voor de mijten afgesloten en stikken ze.